Selen. Mały pierwiastek o dużym znaczeniu
Selen to pierwiastek śladowy. Organizm potrzebuje go w bardzo małych ilościach, liczonych w mikrogramach, ale bez niego nie działa wiele ważnych enzymów. Selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy i układu odpornościowego, w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w utrzymaniu zdrowych włosów i paznokci. W Polsce temat jest szczególnie istotny, bo nasze gleby należą do ubogich w selen, a co za tym idzie, mniej jest go też w żywności. Dlatego część osób rozważa selen w suplemencie. Zanim to zrobisz, warto wiedzieć, jakie sygnały mogą wskazywać na jego niedobór.
Niedobór selenu objawy. Na co zwrócić uwagę?
Objawy niedoboru rozwijają się powoli i są mało charakterystyczne. Najczęściej wymienia się:
• łamliwe, osłabione paznokcie, czasem z białymi przebarwieniami,
• matowe, wypadające włosy,
• przewlekłe zmęczenie i spadek energii,
• częstsze infekcje,
• trudności z koncentracją,
• osłabienie mięśni.
Żaden z tych objawów nie przesądza o niedoborze. Mogą one wynikać także z braku żelaza, cynku, biotyny czy z zaburzeń hormonalnych.
Selen a tarczyca. Dlaczego to połączenie jest tak ważne?
Tarczyca zawiera najwięcej selenu w przeliczeniu na gram tkanki. Selen jest składnikiem enzymów, które przekształcają hormon T4 w jego aktywną postać T3, oraz enzymów chroniących tarczycę przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Do produkcji samych hormonów tarczyca potrzebuje z kolei jodu. Gdy brakuje jednego lub drugiego pierwiastka, jej praca może się rozregulować. Niedobór selenu często przebiega więc z objawami przypominającymi spowolnioną pracę tarczycy, takimi jak zmęczenie, uczucie zimna czy suchość skóry.
Niedobór selenu przyczyny. Kto jest bardziej narażony?
Głównym źródłem selenu są ryby, owoce morza, jaja, podroby i orzechy brazylijskie. Ryzyko niedoboru rośnie u osób na diecie wegańskiej lub bardzo ubogiej w te produkty, u osób z chorobami jelit utrudniającymi wchłanianie, takimi jak celiakia czy choroba Leśniowskiego-Crohna, a także u osób dializowanych. Na zapotrzebowanie wpływa też przewlekły stres oksydacyjny, na przykład u palaczy.
Selen o przedłużonym uwalnianiu. Jak wybrać suplement?
Liczy się forma selenu. L-selenometionina, czyli selen związany z aminokwasem, jest formą organiczną, dobrze przyswajalną i podobną do tej, która występuje w żywności. Selen microSR zawiera 200 µg selenu w tej formie oraz 150 µg jodu, który pomaga w prawidłowym wytwarzaniu hormonów tarczycy. Technologia mikropeletek dzieli dawkę na wiele drobnych porcji, które uwalniają się stopniowo. Dzięki temu składniki trafiają do organizmu bardziej równomiernie. Wystarczy jedna kapsułka dziennie, popita wodą.
Selen. Przeciwwskazania i kiedy porozmawiać z lekarzem
Przy selenie granica między niedoborem a nadmiarem jest stosunkowo wąska. Nie łącz kilku suplementów z selenem i uważaj z regularnym jedzeniem dużych ilości orzechów brazylijskich. Nadmiar może objawiać się czosnkowym zapachem z ust, wypadaniem włosów i łamliwością paznokci. Ze względu na zawartość jodu suplementację skonsultuj z lekarzem, jeśli chorujesz na tarczycę, zwłaszcza na nadczynność lub chorobę Hashimoto, a także w ciąży i podczas karmienia piersią. Przy podejrzeniu niedoboru warto zbadać poziom selenu i hormonów tarczycy.
